AC TVSlovacka 0419

Novinari Javnog medijskog servisa Radio - televizije Slovačke bili su gosti Župe. Naime, oni su u Srbiji započeli snimanje emisije o čoveku koji se smatra osnivačem moderne Slovačke države, Milanu Rastislavu Štefaniku.

Kako i zašto je ime ovog čoveka vezano za Župu i zašto priča o njemu kreće upravo iz Župe, saznaćete u tekstu istoričara Ivana Brborića koji je dostavio Nezavisnim narodnim novinama Rasinskog okruga:

"Prilikom povlačenja srpske vojske, novembra 1915. godine, kao pratnja i podrška povlačili su se i manji delovi savezničke avijacije. MilanRastislavStefanik1Jednim takvim aeroplanom upravljao je potpukovnik francuske avijacije, Slovak, Milan Rastislav Štefanik. Avion kojim je upravljao pogođen je neprijateljskom paljbom u Šumadiji i morao je biti prizemljen. Slučaj je hteo da je avion prizemljen na ravnici, na mestu današnjeg imanja poljoprivredne škole, na samom ulazu u tadašnji Aleksandrovac. To se dogodilo 6. novembra 1915. godine. Štefanik, iako povređen, zajedno sa svojim mehaničarem Mišelom Burdonom, u nemogućnosti da popravi svoj avion, uništava ga kako ne bi pao u ruke neprijatelja. Uz pomoć lokalnog stanovništva, koji su im spakovali nešto hrane i čiste odeće, krenuli su sa srpskom armijom u sedmodnevni usiljeni marš za preostalim delovima srpske vojske, linijom Aleksandrovac – Brus – Jankova klisura – Blace – Barbatovac – Kuršumlija – Banja – Dubnica – Priština. Posle vatrenog okršaja kod Prištine, gde su za dlaku izvukli žive glave, Štefanikovo stanje se pogoršalo i prebačen je vozom u Kosovsku Mitrovicu a potom kratkim avionskim letom do Prizrena. U Prizrenu se u tom trenutku nalazilo na hiljade ljudi, vojske i izbeglih iz svih krajeva Srbije. Nemogućnost ozbiljnog lečenja uslovila je da jedan od najboljih pilota francuske avijacije i Štefanikov prijatelj, kapetan Polan, izvede let koji je ostao upamćen u istoriji. Naime, Polan je sa teško povređenim Štefanikom, koji mu je čak i pomagao u navigaciji, izveo let dug preko 200 km, kroz planine, kanjonom Belog Drima, širokog samo 200 metara, po gustoj magli. Posle tri i po sata leta, prinudno su prizemljili avion u močvaru blizu Valone u Albaniji a Štefanik je odmah odatle prebačen u Rim na dalje lečenje. Ovaj let se smatra prvim avionskim humanitarnim letom u istoriji.
Milan Rastislav Štefanik je kraj rata dočekao kao general a zajedno sa Tomašom Masarikom i Edvardom Benešom smatra se osnivačem Čehoslovačke države, 1918. godine, čiji je bio prvi ministar vojske. Kao jedini Slovak među pomenutom trojicom, on se danas u Slovačkoj smatra „ocem nacije“. Prerana smrt, u avionskoj nesreći, 1919. godine je prekinula njegovu izuzetnu karijeru i buran životni put pilota, astronoma i političara. Zanimljivo je da se svake godine u Slovačkoj održava nadaleko poznati ultramaraton uz učešće takmičara iz celog sveta, u dužini od 120 km, upravo kao podsećanje na distancu koju je Štefanik prešao od Aleksandrovca do Prištine novembra 1915. godine. Mnoge nacionalne naučne institucije, škole, muzeji i kulturne ustanove u Slovačkoj nose njegovo ime."

Najveći aerodrom u Slovačkoj nalazi se u Bratislavi, i dobio je ime upravo po Milanu Rastislavu Štefaniku, koga je sudbina zauvek vezala i za Župu. 

Izvor i foto: Nezavisne narodne novine Rasinskog okruga


Dodajte komentar:

Vaš komentar je uspešno poslat i biće objavljen nakon odobrenja.
Dogodila se greška prilikom slanja komentara. Molimo pokušajte kasnije.
Facebook - BrusONLINE
YouTube - BrusONLINE