Najveći pad broja stanovnika u istoriji popisa

Od osam sprovedenih popisa nakon Drugog svetskog rata, na poslednjem, tek završenom, zabeležen je najveći pad broja stanovnika u istoriji. Stručnjake ne zabrinjava to što je sada oko 300.000 ljudi manje, već to što se taj trend smanjenja ubrzava i što će u Srbiji do 2050. nestati gotovo ceo jedan Beograd.

Srbija postaje društvo starih

Manji broj ljudi, prouzrokovan uglavnom negativnim prirodnim priraštajem i odlaskom u inostranstvo, za posledicu ima i sve veći broj starih i sve veće opterećenje na penzioni fond i zdravstveni sistem.

 

- Ovo jeste najveći pad, ali je i u perodu između popisa 1991. i 2002. registrovan je pad, kada je iz Srbije otišlo u inostranstvo oko 400.000 ljudi. Taj broj prikriven je velikim brojem izbeglica. Pored toga, poslednjih 20 godina se beleži negativan prirodan priraštaj na gotovo celoj teritoriji države. Ako se taj trend nastavi, na popisu 2051. sigurno će nas biti manje za milion, ako ne i za 1,3 do 1,5 miliona - kaže Vladimir Nikitović iz Centra za demografska istraživanja.

Analiza Zavoda za statistiku

  • U poslednjih 10 godina u 370 seoskih naselja nije bilo živorođene dece.
  • Od ukupnog broja seoskih naselja, 2009. je negativni prirodni priraštaj imalo oko 80 odsto naselja, dok je 1991. negativni prirodni priraštaj zabeležen u oko 65 odsto seoskih naselja.
  • Prema popisu iz 2002, u oko 100 seoskih naselja nije živela nijedna žena u fertilnom periodu (većina ovih naselja nalazi se u jugoistočnom delu Srbije).
  • Stanovništvo seoskih naselja demografski je starije od gradskog stanovništva. Prema rezultatima poslednjeg popisa, prosečna starost gradskog stanovništva je 39,2 godine, a seoskog - 41,6 godina.
  • Posebno je mračna perspektiva malih seoskih naselja, u kojima je mortalitet jedini činilac prirodnog priraštaja; u jednoj trećini od ukupnog broja seoskih naselja svako treće domaćinstvo čine isključivo lica starija od 65 godina.
  • Od ukupnog broja živorođene dece u 2009. (70.299), čak dve trećine je rođeno u gradskim naseljima, a svega jedna trećina u seoskim.

Trend demografskog starenja nije tipičan samo za Srbiju već i za sva evropska društva i sve bivše jugoslovenske republike. Starenje i manji broj ljudi mogu proizvesti, kako kaže sociolog Zoran Stojiljković, nekoliko problema.


- Dolazi do stalnog smanjenja broja zaposlenih u odnosu na broj penzionera. Taj broj teži tome da se izjednači. Samim tim povećavaju se ulaganja u penzije u odnosu na ulaganja za zaposlene i edukaciju mladih. Sve je više onih koji su stariji od 65 godina u odnosu na populaciju do 18 godina, tako da postajemo društvo starih, a za to su potrebna sredstva - kaže Stojiljković za „Blic“.


Prema njegovoj oceni, Srbija se sužava na Beograd i desetak drugih gradova, dok se pojedini regioni sve više prazne. Problem je, kako kaže, u tome što je sve više jednočlanih domaćinstava.


- Nekada su porodice bile četvoročlane, tako smo nekada u školi učili. Danas to nije slučaj. Sve je više parova bez dece ili s jednim detetom, a s druge strane imamo gomilu staračkih domaćinstava. Bitno je i da će upravo to starije stanovništvo imati sve veći i politički uticaj, što je sad primer sa PUPS-om - kaže Stojiljković.


Jedini izlaz iz ove situacije Rasim Ljajić, ministar rada i socijalne politike, vidi u oporavku ekonomije, bez čega je sve ostalo, kako kaže, samo teoretisanje.
- Ako ne oporavimo ekonomiju, i dalje ćemo imati pad prirodnog priraštaja i napuštanje sela. Prema podacima ministarstva, u Srbiji je 42.000 samačkih domaćinstava, i to većina na selu. To je čitav jedan grad. Sela se ili napuštaju ili u njima živi po desetak ljudi starijih od 65 godina. Uzrok pada broja stanovnika je slaba ekonomija, i taj uzrok treba rešavati kako ne bi, kao sada, svi išli ka Beogradu, Novom Sadu ili Nišu. S druge strane, pojedini regioni kao što su Toplički, Jablanički ili Pčinjski imaju katastrofalnu sliku i kada je demografsko pražnjenje u pitanju, ali i siromaštvo - kaže Ljajić za „Blic“.


Starenje stanovništva i smanjenje radne snage samo po sebi nameće pitanje hoće li se podizati i granica za odlazak u penziju. Ljajić navodi da će s reformom penzionog sistema nastaviti, ali da je pre toga potrebno obezbediti nova radna mesta.
- Nijedna reforma ne može biti uspešna bez oporavka privrede - ističe Ljajić.
Ekonomista Aleksandar Stevanović smatra da je neminovnost da se radni vek produži, ali se ne slaže s ministrom Ljajićem u oceni da je jedino slaba ekonomija uzrok manjeg rađanja.


- U budućnosti će se sve više opterećevati penzioni fond i više će se izdvajati za medicinsku negu. To su glavni fiskalni udari, ali uštedećemo na školstvu - kaže Stevanović.


Srbija, prema mišljenju ekonomiste Miroslava Zdravkovića, boluje od čitavog niza neravnoteža: u proizvodnji i potrošnji, uvozu i izvozu, štednji i investicijama. Ipak, najopasnija neravnoteža je u starosnoj strukturi stanovništva.


- Srbiji je potrebna nova populaciona politika, jer polako ide ka obrnutoj piramidi - na jedno dete imamo 10 penzionera. Može da se produži radni vek, to nije problem, ali to rešava problem samo na kratak rok. Potrebna je nova industrijska politika, ali i novi vrednosni obrazac. Ljudi su glavni resurs jedne države - kaže Zdravković.

 


Dodajte komentar:

Vaš komentar je uspešno poslat i biće objavljen nakon odobrenja.
Dogodila se greška prilikom slanja komentara. Molimo pokušajte kasnije.
Facebook - BrusONLINE
YouTube - BrusONLINE