Zunje1 DanijelaJaksic

Selo Žunje, najskrovitije selo bruske opštine, nalazi sa desne strane Žunjačke reke podno Lepe gore. Selo je staro oko četiri veka a legenda kaže da je postojalo još iz vremena Ilira. Na poziv Raškog kralja Stefana prvog dolazili su Sasi iz Nemačke da kopaju rudu.

Zunje2 DanijelaJaksic

Turska noga nikada nije kročila u selo jer su smatrali da iza Crne čuke nema naseobina. Ovo skrovito selo nekad je bilo poznato po velikom broju ptica žunja i po njima je i dobilo ime. A kada nekoga tražite u selu, najčešće je odgovor – „On je gor’ kod žunja“.

Zunje7 DanijelaJaksic

U međama naselja su: Rasina, ušće Razbojničkog potoka, Javorac (869m), Džurla, Mečak, Kamare, Crna čuka (1.063m), Kukulić (1.045m), Kravor, Požar (1.163m), Lepa gora, Barska čuka (909m), Bačište – Šiljak, Vraca i Obla glava. Unutar su uzvišenja: Beljik, Vrletnica, Mali vis, Lipar, Jasik, Garevina, Karaula. Pojedini delovi atara nose nazive: Bitevija, Dunje, Golo brdo, Bele bare, Grabak, Breza, Prisoje, Jasika, Lipe, Krš, Ajdučki breg, Papratnica, Njunska kosa, Veliki vlas, Bela Stena, Veliko cerje, Malo cerje, kao i na graničnim brdima su „državne“ hrastove i bukove šume.

Zunje9 DanijelaJaksic

Pored Žunjačke reke tu su i potoci Arsićki, Kričački, Golički, Liparski, Bitevijski, Papratnički, Ajdučki, Beljički, Barski i potok Kamenjak. Kao i veliki broj izvora.

U očuvanoj prirodnoj sredini, kakvo je naše selo Žunje, žive izuzetno vredni i vešti meštani, uglavnom mladi porodični ljudi. Prosek starosti stanovnika sela je oko 42 godine. Popisom iz 1991. godine u selu je 119 domaćinstava sa 454 stanovnika, dok popisom iz 2011 u selu je živelo 292 stanovnika u 91 domaćinstvu .

Za razliku od mnogih sela u opštini, seoska osnovna škola „Branko Radičević“ je puna đaka. 2019. godine ih je bilo oko 21. Pored predškolaca i osnovaca do 4. razreda u selu je i veliki broj osnovaca do 8. razreda, srednjoškolaca i studenata.

Zunje4 DanijelaJaksic

U selu Žunje se izdvajaju tri kućne grupe: Arsići pod Golim brdom, Virijevići pod Garevinom i Kričaci pod „Mečakom“. Inače za najstariju familiju se smatra familija Kričak, koji su ovde dosli sa planine Kričak u blizini Pljevlje u Crnoj Gori. Pored ova tri prezimena tu su još Bojići, Matići, Bašići, Tinići, Mindići, Virijevići, Boškovići, Pavlovići, Lekići, Vujčići, Bolići, Gacići, Simići, Vučići, Danilovići, Đošići… Po nekim prezimenima se i nazivaju delovi sela.

Zunje3 DanijelaJaksic

U Kričacima je Staro selo gde je 1996. godine pored kamenog zapisa starog više od 4 veka sagrađena crkva tri svetiteljke Sv. Petke, Sv Nedelje i Sv Bogorodice. U blizini crkve se nalazi i izvor sa lekovitom vodom. Tokom radova u temelju je pronađen srednjovekovni krst, a iskopano je i nekoliko skeleta što dokazuje da je ovde nekada bilo seosko groblje. Kruži priča de je nekada na ovom mestu bio ženski manastir. Crkva je sagrađena sopstvenim sredstvima meštana.

Zaseok Kragujevčiće (Vučići) sa oko 9 kuća je potpuno zasebno naselje, oko 20 minuta hoda udaljeno od najbližih kuća Kričaka. Ime Kragujevčiće dali su povratnici „od Kragujevca“. U vreme Karađorđevog vojevanja stanovnici zaseoka izbegli su u Lepenicu, neko selo u okolini Kragujevca, pa se otud povratili u staro selo. Po ovim povratnicima od Kragujevca zasok se prozvao Kragujevčiće. Na ljunskoj kosi — ljuni su ostaci starog puta „kaldrme“.

Zunje8 DanijelaJaksic

Meštani od davnina vade kreč od specijalne vrste kamena. Jedan manji majdan se nalazi u selu a najveće nalazište je u Beloj steni a od prošlog veka se u selu pravi nadaleko čuveni ćumur. Na hiljade kilograma ćumura se proizvede godišnje. Danas se u Žunjama po obroncima Javorca i Mečaka na oko 80 mini plantaža sade kupine, maline, uzgajaju se poljoprivredni proizvodi, spremaju drva za prodaju. Sve te svoje proizvode do sela dovoze seoskim putevima koji su teško prohodni u kišnom periodu. Selo je živnulo od pre desetak godina kada je u selo kako kažu „stigo asfalt“.

Zunje9a DanijelaJaksic

U selu Žunje, starosedelačkoj, podkopaoničkoj zajednici, postoji mnogo toga što treba otrgnuti i sačuvati od zaborava, od malih slameno-zemljanih kuća, neobičnih objekata stare arhitekture, preko predmeta i običaja, recepata, mustri, ... , pa sve do seoskih vodenica, potočara, koje su postojale na seoskoj, Žunjačkoj reci.
Potrebno je dati podršku lokalnom stanovništvau za preradu lokalnih proizvoda, negovanje tradicije, razvoj eko-etno-turizma, očuvanje životne sredine i zemljišta u okruženju i promociju svega što ovo selo čini posebnim.
Priredila Danijela Jakšić, foto Danijela Jakšić
Izvor: Milun Bojić, Brus ONLINE, emisija Trag, sajt www.poreklo.rs



Dodajte komentar:

Vaš komentar je uspešno poslat i biće objavljen nakon odobrenja.
Dogodila se greška prilikom slanja komentara. Molimo pokušajte kasnije.
Goran Mikuljanac 159d
Selo Žunje je prelepo,pravo prirodno bogatsvo! Prava idila!
| 3 0
Facebook - BrusONLINE
YouTube - BrusONLINE